Khi mua bất động sản hình thành trong tương lai, người mua thực chất đang ứng trước tiền cho chủ đầu tư xây dựng. Vì vậy, năng lực tài chính chủ đầu tư là yếu tố cần đánh giá song song với vị trí và giá bán. Bài viết này đi theo hai lớp thông tin: báo cáo tài chính (doanh nghiệp tự công bố, có kiểm toán) và bảo lãnh ngân hàng (lớp bảo vệ do luật quy định).
Khung pháp lý: luật yêu cầu chủ đầu tư những gì về tài chính?
Luật Kinh doanh bất động sản số 29/2023/QH15, có hiệu lực từ 01/8/2024, đặt ra các yêu cầu chính:
| Quy định | Nội dung chính |
|---|---|
| Điều 9, khoản 2 | Doanh nghiệp phải bảo đảm tỷ lệ dư nợ tín dụng, dư nợ trái phiếu trên vốn chủ sở hữu theo quy định của Chính phủ. Vốn chủ sở hữu cho dự án không thấp hơn 20% tổng vốn đầu tư (dự án dưới 20 ha) hoặc 15% (từ 20 ha trở lên); làm nhiều dự án cùng lúc phải đủ vốn phân bổ cho từng dự án. |
| Điều 23, khoản 5 | Chỉ thu tiền đặt cọc tối đa 5% giá bán khi nhà ở đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. |
| Điều 25 | Thanh toán lần đầu không quá 30% (kể cả cọc); tổng trước bàn giao không quá 70% (50% với tổ chức có vốn đầu tư nước ngoài); không quá 95% trước khi người mua được cấp giấy chứng nhận. |
| Điều 26 | Bảo lãnh trong bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai. |
Bảo lãnh ngân hàng theo Điều 26: đọc đúng phạm vi
- Đối tượng bảo lãnh: nghĩa vụ tài chính của chủ đầu tư với người mua khi không bàn giao nhà theo cam kết – gồm khoản tiền đã ứng trước và các khoản tiền khác theo hợp đồng. Bảo lãnh không bảo đảm chất lượng công trình.
- Hai lớp văn bản: (1) thỏa thuận cấp bảo lãnh giữa ngân hàng và chủ đầu tư, kèm văn bản cam kết phát hành thư bảo lãnh cho người mua của dự án; (2) thư bảo lãnh riêng cho từng hợp đồng.
- Thời điểm: thư bảo lãnh giao cho người mua trong 10 ngày làm việc kể từ khi ký hợp đồng (hoặc theo thỏa thuận); chủ đầu tư chỉ được thu tiền sau khi người mua đã nhận thư.
- Quyền chọn: người mua có thể không nhận bảo lãnh, nhưng phải thỏa thuận bằng văn bản trong hợp đồng.
- Ngoại lệ: không áp dụng với nhà ở xã hội. Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn chi tiết việc thực hiện.
Việc một ngân hàng chấp thuận bảo lãnh cũng là một tín hiệu gián tiếp: ngân hàng đã thẩm định dự án và chủ đầu tư trước khi cam kết. Người mua nên đọc kỹ hiệu lực thư bảo lãnh và phạm vi số tiền được bảo lãnh.
Đọc báo cáo tài chính: 5 chỉ tiêu nên xem
- Vốn chủ sở hữu và tỷ lệ trên tổng tài sản: phần "đệm" của doanh nghiệp trước rủi ro.
- Nợ vay và trái phiếu so với vốn chủ sở hữu: càng cao thì áp lực trả nợ càng lớn khi thị trường chậm lại.
- Tiền và tương đương tiền: khả năng chi trả ngắn hạn, tiếp tục thi công.
- Người mua trả tiền trước, doanh số chưa ghi nhận: cho thấy lượng hàng đã bán nhưng chưa bàn giao – vừa là nguồn doanh thu tương lai, vừa là nghĩa vụ phải hoàn thành.
- Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh: doanh nghiệp đang tạo ra tiền thật hay chủ yếu dựa vào vay.
Ví dụ đọc số liệu đã công bố
Theo báo cáo hợp nhất năm 2025 của Vinhomes (Thời báo Tài chính Việt Nam, 30/01/2026): tổng tài sản 786.376 tỷ đồng; vốn chủ sở hữu 247.906 tỷ đồng; tiền và tương đương tiền 49.949 tỷ đồng; doanh số chưa ghi nhận cuối năm 186.426 tỷ đồng. Từ đó có thể tính vốn chủ sở hữu chiếm khoảng 31,5% tổng tài sản. Con số này chỉ minh họa cách đọc; để đánh giá đầy đủ cần xem thêm cơ cấu nợ vay, trái phiếu trong thuyết minh báo cáo tài chính.
Với doanh nghiệp chưa niêm yết, báo cáo tài chính thường không công khai. Khi đó, cam kết bảo lãnh ngân hàng, tiến độ công trường và lịch sử bàn giao trở thành nguồn thông tin chính.
Checklist cho người mua
- Xin bản sao văn bản cam kết bảo lãnh của ngân hàng cho dự án.
- Kiểm tra pháp nhân bán hàng trùng với chủ đầu tư được bảo lãnh.
- Đối chiếu tiến độ thanh toán trong hợp đồng với Điều 25.
- Với công ty niêm yết: đọc báo cáo tài chính năm và báo cáo quý mới công bố.
- Tra cứu thêm hồ sơ pháp lý dự án theo hướng dẫn tại bài kiểm tra pháp lý của dự án bất động sản.
Danh sách doanh nghiệp được đánh giá về năng lực tài chính và uy tín năm 2026 có tại bài Top 10 chủ đầu tư bất động sản uy tín 2026.
Nguồn: Luật Kinh doanh bất động sản số 29/2023/QH15 (Điều 9, 23, 25, 26); Thời báo Tài chính Việt Nam (30/01/2026) về kết quả kinh doanh năm 2025 của Vinhomes. Bài viết mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý.
Anh chị cần hỗ trợ đọc hồ sơ bảo lãnh, tiến độ thanh toán của một dự án cụ thể, vui lòng để lại thông tin qua form hoặc nút liên hệ trên trang.

