Cuối năm 2018, kết luận thanh tra liên quan đến đường hầm tuyến metro số 1 TPHCM (tuyến Bến Thành – Suối Tiên) cho thấy Ban Quản lý đường sắt đô thị TPHCM đã điều chỉnh thiết kế đoạn hầm ngầm mà chưa thông qua cơ quan có thẩm quyền. Đáng chú ý nhất là việc giảm độ dày tường vây từ 2 m xuống 1,5 m, có nguy cơ ảnh hưởng tới sự ổn định của các công trình lân cận. Bài viết tóm tắt các nội dung chính theo thông tin tại thời điểm đăng bài (năm 2018) và bổ sung bối cảnh để bạn đọc dễ theo dõi.
Lưu ý: Đây là tin tức năm 2018. Tình hình dự án sau đó đã có nhiều thay đổi; vui lòng tham khảo thông tin mới nhất từ cơ quan chức năng.
Tường vây đường hầm metro số 1 giảm từ 2 m còn 1,5 m
Theo nguồn tin của báo Tiền Phong ngày 24/12/2018, Thanh tra TPHCM đã tiến hành thanh tra và có kết luận về việc thực hiện gói thầu CP1a – đoạn hầm ngầm từ ga Bến Thành đến ga Nhà hát Thành phố thuộc dự án tuyến metro số 1. Kết luận chỉ ra rằng trong quá trình thực hiện gói thầu, Ban Quản lý đường sắt đô thị (ĐSĐT) TPHCM đã có những sai sót và vi phạm rất nghiêm trọng, trong đó có việc chủ đầu tư điều chỉnh thiết kế kỹ thuật khi chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt thiết kế đồng ý.
Nguồn tin cho biết thành phố đã yêu cầu Sở GTVT có ý kiến. Ban Quản lý ĐSĐT đã chỉ đạo nhà thầu thay đổi thiết kế khi chưa có sự đồng ý của UBND TPHCM, khiến tường vây đường hầm thi công mỏng hơn so với thiết kế được duyệt. Lãnh đạo Ban từng báo cáo việc thay đổi thiết kế làm lợi cho thành phố, nhưng theo nguồn tin, thực tế việc chỉnh sửa lại tốn kém hơn. Thiết kế ban đầu do tư vấn nước ngoài lập và đã có ý kiến của các bộ ngành.
Xác nhận từ các bên liên quan
- Trưởng Ban Quản lý ĐSĐT xác nhận Thanh tra TPHCM đã có kết luận thanh tra về gói thầu CP1a và Chủ tịch UBND TPHCM cũng đã có kết luận; ngày 20/12/2018, Kiểm toán Nhà nước đã có kết luận chính thức về vụ việc.
- Phó Giám đốc Sở GTVT xác nhận đường hầm từ ga Bến Thành đến ga Nhà hát Thành phố đã có thay đổi về thiết kế: độ dày tường vây từ 2 m giảm còn 1,5 m. Sở GTVT đã có văn bản báo cáo UBND TPHCM; Ban Quản lý ĐSĐT đã làm không đúng trình tự thủ tục theo quy định.
Gói thầu CP1a được khởi công ngày 17/11/2016, dự kiến thi công trong 48 tháng (hoàn thành cuối năm 2020) theo kế hoạch lúc bấy giờ.
Tường vây là gì và vì sao độ dày quan trọng?
Trong thi công công trình ngầm như ga và hầm metro, tường vây là kết cấu bê tông cốt thép được đổ sâu vào lòng đất, bao quanh hố đào. Tường vây có nhiệm vụ giữ ổn định thành hố đào, ngăn nước ngầm và hạn chế chuyển vị đất xung quanh. Độ dày tường vây được tính toán dựa trên điều kiện địa chất, độ sâu đào và tải trọng của các công trình lân cận. Vì vậy, khi thay đổi thông số này, cần có đánh giá kỹ thuật và phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền để bảo đảm an toàn – đây cũng là lý do việc điều chỉnh không đúng trình tự được xem là vi phạm nghiêm trọng.
Bất đồng nội bộ và áp lực vốn của dự án metro số 1
Cũng theo nguồn tin của Tiền Phong, nội bộ Ban Quản lý ĐSĐT khi đó có những bất đồng: một phó trưởng ban đã ba lần làm đơn xin nghỉ việc. Nguồn tin nhận định cách quản lý dự án của Ban thời gian đó cứng nhắc, gây bức xúc cho nhà tài trợ, nhà thầu và các cơ quan liên quan.
Cùng thời điểm, Đại sứ Nhật Bản đã gửi thư tới Thủ tướng Chính phủ, Bí thư Thành ủy TPHCM và lãnh đạo các bộ, ngành bày tỏ quan ngại về tiến độ triển khai và cấp vốn cho dự án. Theo thư, số tiền chậm thanh toán cho nhà thầu thi công và nhà thầu tư vấn đã lên đến hơn 100 triệu USD (tính đến ngày 16/11/2018); nếu đến cuối tháng 12/2018 các vấn đề không được giải quyết, dự án có thể phải ngừng thi công.
Tuyến metro số 1 sau năm 2018
Sau giai đoạn khó khăn này, dự án tiếp tục được tháo gỡ và thi công. Tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên dài 19,7 km, gồm đoạn ngầm khoảng 2,6 km và đoạn trên cao 17,1 km, với 14 ga. Tuyến đã chính thức đưa vào vận hành thương mại từ cuối năm 2024. Bạn có thể đọc thêm tổng quan dự án tại bài tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên và mốc chạy thử tại bài metro số 1 chạy thử giữa năm 2022.
Các tuyến đường sắt đô thị khác của TP.HCM cũng đang được triển khai, như metro số 2 Bến Thành – Thủ Thiêm và metro Bến Thành – Cần Giờ – tuyến có ý nghĩa lớn với khu Nam Sài Gòn.
Video về tuyến metro số 1 TPHCM
Hạ tầng metro và thị trường bất động sản
Các tuyến metro thường tác động đến thị trường nhà đất dọc tuyến nhờ rút ngắn thời gian di chuyển và tăng khả năng kết nối. Tuy nhiên, như vụ việc đường hầm metro số 1 cho thấy, tiến độ dự án hạ tầng có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố kỹ thuật, vốn và quản lý. Người mua nhà nên:
- Theo dõi thông tin chính thức về tiến độ, không chỉ dựa vào quảng cáo "sắp có metro".
- Kiểm tra vị trí ga thực tế và khoảng cách đi bộ đến nhà.
- Xem quy hoạch khu vực quanh ga, tránh mua đất nằm trong phạm vi thu hồi.
- Lưu ý đơn vị hành chính TP.HCM đã thay đổi sau năm 2025 khi tra cứu thông tin.
Câu hỏi thường gặp
Gói thầu CP1a của metro số 1 là đoạn nào?
CP1a là đoạn hầm ngầm từ ga Bến Thành đến ga Nhà hát Thành phố, khởi công ngày 17/11/2016.
Tường vây đường hầm bị thay đổi như thế nào?
Theo xác nhận của Sở GTVT năm 2018, độ dày tường vây giảm từ 2 m xuống 1,5 m khi chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.
Cơ quan nào đã kết luận về vụ việc?
Thanh tra TPHCM, Chủ tịch UBND TPHCM và Kiểm toán Nhà nước (ngày 20/12/2018) đã có kết luận về vụ việc.
Metro số 1 hiện đã vận hành chưa?
Tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã đưa vào vận hành thương mại từ cuối năm 2024.
Kết luận
Vụ việc đường hầm tuyến metro số 1 TPHCM năm 2018 là bài học về quản lý thiết kế và tuân thủ trình tự thủ tục trong các dự án hạ tầng lớn. Theo dõi thêm các tin hạ tầng và thị trường tại chuyên mục tin thị trường. Nếu bạn cần tư vấn bất động sản gần các tuyến hạ tầng, đặc biệt khu Nam Sài Gòn, vui lòng liên hệ Sàn Giao Dịch BĐS Happy Plus qua hotline 0909 477 288.
Nguồn tham khảo: báo Tiền Phong (12/2018).
